Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) sonuçlarının açıklanmasıyla birlikte milyonlarca aday için kritik tercih maratonu başladı. Geleceklerini şekillendirecek adımları atmaya hazırlanan öğrenciler, üniversite ve şehir seçiminin yanı sıra mezuniyet sonrası istihdam imkanlarını da yakın takibe aldı. TÜİK verilerinden Sınav Uzmanı İsmail Koç tarafından derlenen araştırma ise dikkat çeken bir tabloyu gözler önüne seriyor: Bazı lisans bölümlerinde mezunların iş bulma süresi 20 ayın üzerine çıkıyor.

KONTENJAN FAZLALIĞI VE DARALMA DİPLOMALI İŞSİZLİĞİ TETİKLİYOR

Son yıllarda üniversite mezun sayısındaki hızlı artış, kamu alımlarındaki sınırlandırmalar ve ekonomik koşullara bağlı olarak istihdam alanlarında yaşanan daralma, diplomalı işsizlik riskini yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı. Derlenen verilere göre, özellikle mezun sayısı yüksek ancak kontenjanı sınırlı olan ya da kamu ağırlıklı meslek gruplarında işe girme süreleri belirgin şekilde uzuyor.

İŞTE MEZUNİYET SONRASI İŞ BULMA SÜRESİ EN UZUN BÖLÜMLER

Araştırma sonuçları, popülerliğiyle dikkat çeken birçok bölümün mezuniyet sonrası süreçte ciddi bir bekleme dönemi sunduğunu ortaya koyuyor:

Hukuk: Son yıllardaki mezun artışı, avukatlık stajı sonrası süreçte ve kamu kadrolarında sert bir rekabet doğurdu. Hukuk mezunlarının ortalama iş bulma süresi 21,9 aya kadar çıktı.

Maliye: Özel sektör ile kamu arasındaki yoğun rekabet baskısı nedeniyle mezunların istihdama katılım süresi 20 ayı aşıyor.

Kamu Yönetimi: Kontenjan fazlalığı ve kamu personel alımlarındaki kısıtlar sebebiyle mezunlar 20 aydan uzun süre iş aramak durumunda kalıyor.

Gazetecilik: Medya sektöründeki daralma ve dijital dönüşümün etkisiyle mezunların kendi alanında çalışma oranı yüzde 20 seviyelerine geriledi. Mezunların büyük çoğunluğu farklı sektörlere yöneliyor.

Sosyoloji: Doğrudan mesleki unvan karşılığının kısıtlı olması nedeniyle ortalama iş bulma süresi 19 ayın üzerine tırmanıyor.

Gemi Makinaları İşletme Mühendisliği: Dar bir uzmanlık alanına hitap etmesi ve kayıtlı istihdam oranının düşüklüğü sebebiyle iş arama süresi ortalama 18 ay olarak ölçülüyor.

Arkeoloji: Sınırlı kamu ve kültür-sanat istihdamı nedeniyle mezunların büyük kısmı alternatif sektörlere yöneliyor; ortalama bekleme süresi 16 ay.

Felsefe: Akademik kadro ve öğretmenlik dışındaki çalışma imkanlarının darlığı sebebiyle mezunlar ortalama 16 ay iş arıyor.

İlahiyat / İslami Bilimler: Doğrudan SGK’lı kayıtlı istihdama geçiş oranlarının düşüklüğüne bağlı olarak ortalama işe girme süresi 12 ay hesaplanıyor.

Sosyal Yardım: Kontenjan artışıyla çoğalan mezun sayısı istihdamı zorlaştırırken, ortalama iş bulma süresi 9 ay civarında seyrediyor.

UZMANLARDAN ADAYLARA HAYATİ UYARILAR

Eğitim uzmanları, tercih listesi hazırlanırken yalnızca taban puanlara veya popüler trendlere bakarak karar verilmemesi gerektiğinin altını çiziyor.

Adayların vizyoner bir yaklaşımla hareket etmesi gerektiğini belirten uzmanlar; tercih edilecek bölümün mezun istihdam oranlarının, sektörün gelecek projeksiyonunun, kamu ve özel sektör alım kapasitesinin, yurt dışı imkanlarının ve staj olanaklarının bir bütün olarak analiz edilmesini öneriyor.

TERCİH MARATONU 29 TEMMUZ’DA BAŞLIYOR

ÖSYM’nin ilan ettiği takvime göre, 2026-YKS tercih işlemleri 29 Temmuz 2026 tarihinde başlayacak. Adaylar listelerini 10 Ağustos 2026 saat 23.59’a kadar ÖSYM’nin aday işlemleri sistemi üzerinden iletebilecek.